ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ

6-education

16/12/2014: Οι τεχνικές δραματοποίησης στην εκπαιδευτική διαδικασία

Τα Ζώα Ζητούν Το Δίκιο Τους

Πρόταση για δημιουργικά εργαστήρια, σχεδιασμένα για παιδιά πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης, με στόχο την ανάπτυξη της περιβαλλοντικής τους συνείδησης.

theatriko_ergastiri-3

Εισαγωγή

Η «Δίκη των Ζώων«, ένα αρχαίο παραμύθι, λειτουργεί ως πυρήνας ευαισθητοποίησης σε περιβαλλοντικά θέματα. Γύρο απ’ αυτό δομήσαμε αυτά τα εργαστήρια κίνησης, ήχου και ρυθμού, θεατρικού παιχνιδιού, κατασκευής μάσκας και ζωγραφικής. Τα εργαστήρια καταλήγουν και σε μια σύντομη παράσταση με τη συμμετοχή των παιδιών.

Κάνουμε συμμάχους μας τη δημιουργικότητα, τη ψυχαγώγηση και τη διαδραστικότητα ώστε τα θέματα που καλύπτουμε και τα μηνύματα που περνάμε να τα ερευνούν και να τα σκέπτονται τα παιδιά μ’ έναν τρόπο που τους είναι ευχάριστος. Έτσι θα αναπτυχθεί η συνείδηση τους για τις επιπτώσεις των δράσεών τους αλλά και θ’ αποκτήσουν και εμπιστοσύνη στις προσωπικές τους δυνατότητες να βρουν κατάλληλες λύσεις.

Το πώς ακριβώς θα εξελιχτεί το κάθε εργαστήριο (ή σειρά εργαστηρίων) εξαρτάται από το χώρο και οργανισμό που θα το φιλοξενεί. Για παράδειγμα, ο πρώτος κύκλος πραγματοποιήθηκε στο Μουσείο Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας στην Αθήνα, την άνοιξη του 2009, και βασίστηκε σε τρεις συναντήσεις που η κάθε μια διήρκησε δυο ώρες . Όμως το πρόγραμμα είναι ευέλικτο και τροποποιείται ανάλογα με τις ανάγκες του κάθε σχολείου, δήμου ή πνευματικού/πολιτιστικού συλλόγου/κέντρου. Αυτό που έχει σημασία είναι να υπάρξει η ευκαιρία για τα παιδιά να έρθουν σε επαφή με το κεντρικό παραμύθι, και τα ερεθίσματα που προσφέρει, ώστε να καταλάβουν ότι έχουν τη δυνατότητα να βρουν δίκες τους λύσεις στα περιβαλλοντικά προβλήματα.

Το Κεντρικό Παραμύθι

Το παραμύθι «Η Δίκη των Ζώων» προέρχεται από τα αρχαία χρόνια της Ινδίας, όπου μεταφερόταν προφορικά από τόπο σε τόπο, μέσο των «παραμυθάδων». Αργότερα (πριν 2000 χρόνια περίπου) καταγράφηκε στα αραβικά.

Το παραμύθι μιλάει για μια δίκη που έγινε σε ένα μακρινό νησί όπου αρχικά δεν υπήρχαν άνθρωποι. Όταν έφτασαν οι άνθρωποι, καταπίεσαν και σκλάβωσαν τα ζώα, τα οποία κατέφυγαν με τα παράπονά τους στο Βασιλιά των Τζίν. Έτσι το κάθε ζώο, όπως και άνθρωποι από κάθε φυλή, καλέστηκαν να καταθέσουν τους λόγους για τους οποίους είναι ο καθένας σημαντικός. Το παραμύθι εξελίσσεται σε ένα φιλοσοφικό διάλογο, μεταξύ ζώων και ανθρώπου, ο οποίος διαφωτίζει τη σχέση όλων των στοιχείων της φύσης και τη σημασία του καθενός για τη ζωή πάνω στη γη.

Οι Συνεργάτες

Η πρόταση αυτή είναι μια πρώτη παρουσίαση ιδεών για τη τροπή του προγράμματος, και απευθύνεται σε πιθανούς συνεργάτες που θα φιλοξενήσουν τα εργαστήρια… Σχολεία (ιδιωτικά και δημόσια), Πνευματικούς/Πολιτιστικούς Συλλόγους, Δήμους, Περιβαλλοντικά Κέντρα κλπ. Ο διάλογος και η συνεργασία θα ολοκληρώσουν το σχεδιασμό του προγράμματος.

Από τους πιθανούς συνεργάτες ζητάμε

  • τη παροχή των χώρων και του χρόνου για τα εργαστήρια, όπως και για την τελική παρουσίαση
  • 3-4 άτομα «βοηθούς»
  • την συνεργασία για την επικοινωνία και την προώθηση του προγράμματος.
  • στήριξη στην εξεύρεση πόρων/χορηγών ώστε να καλυφθούν τα έξοδα της Ομάδας Παρουσίασης (3-4 άτομα)… ταξιδιού/μεταφοράς, διατροφής, διανυκτέρευσης, βασκικών υλικών κλπ.

Όσο αναφορά τους πόρους , μόλις ολοκληρωθεί ο σχεδιασμός του προγράμματος θα απευθυνθούμε σε ιδιωτικές εταιρίες καθώς και σε κοινωφελείς και κρατικούς οργανισμούς για πιθανή χορηγία.

Οι Συναντήσεις

Τα εργαστήρια παρουσιάζονται από τρεις επαγγελματίες ηθοποιούς /εμψυχωτές, με τη στήριξη 3-4 βοηθών που βρίσκονται τοπικά (π.χ. δάσκαλοι, γονείς, μεγαλύτερα παιδιά, μέλη τοπικού Πολιτιστικού Συλλόγου κλπ). Μπορούν να παρουσιαστούν σε σχολικές τάξεις κατά τη διάρκεια της σχολικής χρονιάς, όπου η παρουσία και συμμετοχή των εκπαιδευτικών θα είναι επιθυμητή. Εναλλάχτηκα τα σεμινάρια θα μπορούσαν να οργανωθούν εκτός της σχολικής ημέρας (π.χ. σαββατοκύριακα, τις απογευματινές ώρες, ή και κατά τη περίοδο διακοπών), όπου οι εγγραφές θα γίνονται από τους γονείς.

Μέχρι 30 παιδιά πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης μπορούν να λαμβάνουν μέρος σε κάθε συνάντηση.

Η διάρκεια του κάθε εργαστηρίου θα συζητηθεί με το τοπικό φορέα που θα το φιλοξενήσει και οι δραστηριότητες θα τροποποιούνται ανάλογα με τις συγκεκριμένες ανάγκες και συνθήκες. Υπάρχει ευελιξία. Ενδεικτικά… στο Μουσείο Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας έγιναν τρεις δίωρες συναντήσεις που πραγματοποιήθηκαν Σάββατο πρωί, τρεις εβδομάδες στη σειρά. (Δείτε παρακάτω μια σύντομη περίληψη). Αντίθετα, για τη Βασιλική Ακαδημία (Royal Academy) του Λονδίνου προτείνονται δυο συναντήσεις 45 λεπτών, που είναι υπό συζήτηση για τον Ιανουάριο του 2010. Έχει εκφράσει ενδιαφέρον και η Οικονομική Σχολή του Πανεπιστημίου του Λονδίνου (LSE), στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Λογοτεχνίας που ετοιμάζει για το Φεβρουάριο του 2010.

Ενδεικτικό Πρόγραμμα (Μουσείου Γουλανδρή)

  • Πρώτη Συνάντηση

Τα παιδιά συμμετέχουν σε θεατρικά παιχνίδια που στοχεύουν στο να δημιουργήσουν τα παιδιά μια πιο δυνατή σχέση με τους χαρακτήρες του παραμυθιού. Το παραμύθι παρουσιάζεται με μορφή παράστασης, όμως η παράσταση αφηγείται το παραμύθι μέχρι το σημείο όπου όλα τα ζώα και οι άνθρωποι παρουσιάζονται μπροστά στο «Βασιλιά Τζιν» και καλούνται να απολογηθούν για τη συμπεριφορά τους.   Τα παιδιά οδηγούνται να αναλάβουν εκείνα την υπεράσπιση των ζώων. Μετά την παράσταση ακολουθεί συζήτηση εμπνευσμένη από μια «γυάλα με τις ερωτήσεις» που ξεκινάει τη διαδικασία μέσα από την οποία τα παιδιά θα αρχίσουν να σχηματίζουν τις ιδέες τους για το πώς θα παρουσιάσουν τα ζώα τα αιτήματά τους στη δίκη (τελική παρουσίαση).

  • Δεύτερη Συνάντηση

Θεατρικό παιχνίδι ήχου, κίνησης και ρυθμού. «Ενορχήστρωση» της θύελλας και των κραυγών των ζώων. Τραγούδι «ραπ». Εξεύρεση γνώσεων για τη ζωή των ζώων («αναζήτηση του θησαυρού» και συναρμολόγηση κομματιών μεγάλου «πάζλ»). Συζήτηση για τα επιχειρήματα που θα παρουσιαστούν στη δίκη. Τα παιδιά χωρίζονται σε ομάδες και ακολουθεί κατασκευή και διακόσμηση μάσκας.

  • Τρίτη Συνάντηση

Τα παιδιά από όλες τις ομάδες συγκεντρώνονται, και παρουσιάζεται το παραμύθι μαζί με τους ηθοποιούς/εμψυχωτές. Αυτή τη φορά τα παιδιά έχουν πολύ ενεργή συμμετοχή στην αφήγηση. Χρησιμοποιούν όλες τις τεχνικές που μάθανε… body percussion, ήχο, ρυθμό, κίνηση, ραπ κλπ, και τη κρίσιμη στιγμή φοράνε τις μάσκες που φτιάξανε και υπερασπίζονται τα ζώα στη δίκη. Οι θεατές (γονείς, κηδεμόνες, αδελφάκια) καλούνται να διαβάσουν από καρτέλες τις απαντήσεις των ανθρώπων.

Τελικά ο Βασιλιάς Τζιν αποφασίζει πως όλοι έχουν την αναγκαία τους θέση στη πλάση, και ότι ο άνθρωπος, σαν πιο έξυπνος και ικανός, έχει ιδιαίτερη ευθύνη για τη διατήρηση της φυσικής ισορροπίας.

Ομάδα Παραγωγής – Βιογραφικά Σημειώματα

Βιτόρια Κωτσάλου—οργάνωση, θεατρικό παιχνίδι

Ψυχολόγος, ειδικευόμενη στη παιδική τέχνη. Εμψυχώτρια σε παιδικά πάρτι, εκδηλώσεις και δρώμενα σε συνεργασία με ποίκιλες εταιρίες και οργανώσεις. Έχει διδάξει θεατρικό παιχνίδι και κίνηση σε παιδικά καλλιτεχνικά εργαστήρια. Επίσης συμμετείχε στο πρόγραμμα Άγονη Γραμμή Γόνιμη, όπου παρέδιδε σεμινάρια κατασκευής κούκλας στα νησιά του Αιγαίου, καθώς και στην οργάνωση.

Μιχάλης Αφολαγιάν—θεατρικό παιχνίδι

Ηθοποιός, εμψυχωτής και μουσικός. Συμμετείχε στο πρόγραμμα Άγονη Γραμμή Γόνιμη, παραδίδοντας σεμινάρια κρουστών και θεατρικού παιχνιδιού. Έχει συνεργαστεί με το παιδικό μουσείο. Συμμετέχει σε παραστάσεις θεάτρου, θεάτρου δρόμου, σε παιδικές εκδηλώσεις, πάρτι, και σε καλλιτεχνικά εργαστήρια για παιδία.

Ζωή Βλάσση – θεατρικό παιχνίδι

Ζωή Βλάσση, performer – κουκλοπαίχτρια – εμψυχώτρια θεατρικού παιχνιδιού, απόφοιτος του τμήματος θεάτρου της σχολής Καλών Τεχνών του ΑΠΘ, παρακολούθησε το ετήσιο εργαστήρι κατασκευής και εμψύχωσης κούκλας με τον Στάθη Μαρκόπουλο και έχει συνεργαστεί με: καλλιτεχνικά εργαστήρια για παιδιά, την πολιτιστική εταιρεία «Διάδραση» στα πλαίσια του προγράμματος «άγονη γραμμή γόνιμη», τον Γρηγόρη Χατζάκη στις παραστάσεις «Άγνωστο Αριστούργημα» και «La Jetee», την ομάδα θεάτρου δρόμου «Παντούμ», την εταιρεία ανακύκλωσης, και την οικολογική οργάνωση «Μεσόγειος».

Advertisements